Een hoogbegaafd kind is in meerdere opzichten 'anders' dan het gemiddelde kind. Het is niet beter of slechter, maar zit wel anders in elkaar. En juist dat hebben deze kinderen vaak (onbewust) door. Tijdens het kringgesprek, of tijdens het buitenspelen of op de sportclub. Het kind past zich aan de heersende waarden en normen: het wil niet anders zijn. Een mogelijk gevolg hiervan is dat het hoogbegaafde kind beneden het eigen niveau van kunnen presteert, maar nog steeds op het gemiddelde niveau van een klas presteert (relatief onderpresteren).

Voelt het kind zich echter onvoldoende veilig in een klas dan kan het zelfs absoluut gaan onderpresteren. Ze scoren nu onder het gemiddelde niveau van de klas. Men ziet als het ware een terugval. Zat het hoogbegaafde kind op 5-jarige leeftijd al op AVI 8, nu op 6-jarige leeftijd scoort het kind op een AVI 2 niveau. Maar ook kunnen deze kinderen alle hoop verliezen in het basisonderwijs en vinden zij school niet meer de moeite waard om er enige tijd in te investeren. Ze geven het op!

Mogelijke (concrete) oorzaken van onderpresteren kunnen zijn:

• In de klas heerst een sfeer van 'doe maar normaal, dan doe je gek genoeg';
• Herhaling van de lesstof, te lange instructies, lesaanbod is niet op het juiste niveau afgestemd;
• Onvoldoende leerstrategieën ontwikkeld;
• Niet gewend om tegen grenzen aan te lopen, dus wanneer dit gebeurt voelt het kind zich 'dom'.

Onderpresterende hoogbegaafde leerlingen kunnen herkend worden aan de volgende kenmerken:

• Grote en uitzonderlijke kennis
• Grote interesse
• Afnemende schoolprestaties / wisselend schoolwerk
• Positief thuiswerk
• Grote verbeelding
• Hoge mate van sensitiviteit
• Negatief gedrag
• Haperende sociaal-emotionele ontwikkeling
• Geringe taakgerichtheid
• Negatieve houding

Als een kind op school een aantal van deze kenmerken laat zien, is het aan te raden verder te onderzoeken of het kind hoogbegaafd is en de leerstof op school aan te passen.

Vervolg:

Hoogbegaafdheid & onderwijs